2 สัญญาณเตือน “ไตเสื่อม” ที่สังเกตได้ก่อนสายเกินไป
ไตมีหน้าที่กรองของเสียและขับน้ำส่วนเกินออกจากร่างกาย รวมถึงช่วยรักษาสมดุลของเกลือแร่ เมื่อไตทำงานลดลง ของเหลวหรือโปรตีนอาจเกิดการคั่งหรือรั่วออกมากับปัสสาวะ จนทำให้เกิดความผิดปกติที่สามารถสังเกตได้ในชีวิตประจำวัน
ร่างกายมีอาการบวม
อาการบวมหรือภาวะบวมน้ำ (Edema) เกิดจากของเหลวสะสมอยู่ในเนื้อเยื่อ มักสังเกตได้บริเวณเท้า ข้อเท้า ขา มือ หรือรอบดวงตา โดยอาจพบว่ารองเท้าคับขึ้น น้ำหนักเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือเมื่อใช้นิ้วกดบริเวณที่บวมแล้วเกิดรอยบุ๋ม
อาการบวมอาจเกี่ยวข้องกับการทำงานของไตที่ผิดปกติหรือการสูญเสียโปรตีนออกทางปัสสาวะ แต่ก็อาจเกิดจากโรคหัวใจ โรคตับ ความผิดปกติของหลอดเลือด ยาบางชนิด หรือสาเหตุอื่นได้ จึงไม่ควรวินิจฉัยโรคด้วยอาการเพียงอย่างเดียว
ปัสสาวะเป็นฟอง
ปัสสาวะที่มีฟองเล็กน้อยอาจเกิดจากการปัสสาวะเร็วหรือแรง แต่หากมีฟองจำนวนมาก เกิดขึ้นบ่อย และฟองไม่หายไปง่าย อาจเป็นสัญญาณว่ามีโปรตีนหรืออัลบูมินรั่วออกมาในปัสสาวะ
โดยปกติไตที่แข็งแรงจะไม่ปล่อยให้อัลบูมินผ่านออกมาในปัสสาวะมากเกินไป การตรวจพบอัลบูมินในปัสสาวะจึงอาจเป็นสัญญาณของความเสียหายที่ไต และควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม
ควรตรวจอะไรเมื่อพบอาการผิดปกติ?
ตรวจปัสสาวะ (Urinalysis)
เป็นการตรวจหาความผิดปกติในปัสสาวะ เช่น โปรตีน เม็ดเลือด หรือสัญญาณการติดเชื้อ หากต้องการประเมินการรั่วของอัลบูมินอย่างละเอียด แพทย์อาจพิจารณาตรวจอัตราส่วนอัลบูมินต่อครีอะตินีนในปัสสาวะ หรือ uACR ร่วมด้วย
ตรวจระดับอัลบูมินในเลือด (Blood Albumin Test)
อัลบูมินเป็นโปรตีนที่สร้างจากตับและช่วยรักษาของเหลวให้อยู่ภายในหลอดเลือด หากอัลบูมินต่ำ ของเหลวอาจรั่วเข้าสู่เนื้อเยื่อและทำให้เกิดอาการบวมได้
โดยทั่วไปค่าปกติอาจอยู่ประมาณ 3.4–5.4 กรัมต่อเดซิลิตร แต่ช่วงอ้างอิงแตกต่างกันได้ในแต่ละห้องปฏิบัติการ ระดับอัลบูมินต่ำไม่ได้เกิดจากโรคไตเพียงสาเหตุเดียว แต่อาจสัมพันธ์กับโรคตับ ภาวะโภชนาการ การอักเสบ หรือโรคอื่น จึงต้องให้แพทย์แปลผลร่วมกับการตรวจอื่น
ตรวจการทำงานของไตเพิ่มเติม
แพทย์อาจพิจารณาตรวจครีอะตินีนในเลือด ประเมินค่า eGFR วัดความดันโลหิต และตรวจอื่นเพิ่มเติมตามอาการและปัจจัยเสี่ยง เพื่อช่วยค้นหาสาเหตุและประเมินการทำงานของไตอย่างรอบด้าน
เมื่อไรควรพบแพทย์?
ควรเข้ารับการตรวจหากมีอาการบวมมากขึ้น ปัสสาวะเป็นฟองบ่อย ปัสสาวะน้อยลง เหนื่อยง่าย น้ำหนักเพิ่มเร็ว หรือมีโรคประจำตัว เช่น เบาหวานและความดันโลหิตสูง หากมีอาการหายใจลำบาก เจ็บหน้าอก สับสน หรือบวมอย่างรวดเร็ว ควรไปโรงพยาบาลทันที
